Prawa zatrzymanych i aresztowanych w Polsce

Zwykły wpis

Kilka tygodni temu pisałam o prawach osób zatrzymanych w Wielkiej Brytanii, ale w związku z powtarzającymi się pytaniami i dla porównania przedstawiam tym razem prawa osób zatrzymanych i aresztowanych w Polsce.

KIM JEST ZATRZYMANY?

Zatrzymanym jest osoba podejrzana o popełnienie przestępstwa wobec której zastosowano środek przymusu w postaci pozbawienia wolności.

Osoba zatrzymana ma prawo zwrócić się z prośbą o wyjaśnienie niejasności do funkcjonariusza Policji.

Do zatrzymania dochodzi, gdy

  • istnieje prawdopodobieństwo, że osoba ta popełniła przestępstwo oraz zachodzi obawa, że może uciec lub utrudniać postępowanie.
  • nie można ustalić jej tożsamości lub organy ścigania zamierzają przeprowadzić szczególny rodzaj postępowania.

JAK DŁUGO MOŻNA BYĆ ZATRZYMANYM PRZEZ POLICJĘ?

W Polsce można zostać zatrzymanym na maksymalnie 48 godzin. W tym czasie, policja musi wystąpić do sądu o tymczasowe aresztowania, a w innym wypadku dojść musi do zwolnienia.

Sąd ma maksymalnie 24 godziny na podjęcie decyzji o tymczasowym aresztowaniu. To oznacza, że każda osoba może zostać zatrzymana na maksymalnie 72 godziny, czyli 3 dni, chyba że dojdzie do wydania postanowienia o tymczasowym aresztowaniu.

PROTOKÓŁ Z ZATRZYMANIA

Zatrzymany powinien otrzymać protokół z zatrzymania, a w nim powinny znaleźć się takie informacje jak:

  • imię i nazwisko funkcjonariusza dokonującego zatrzymania,
  • dzień ze wskazaniem dokładnej godziny,
  • miejsce zatrzymania,
  • przyczynę zatrzymania,
  • określenie przestępstwa, o które zatrzymany jest podejrzewany.

JAKIE MA PRAWA ZATRZYMANY?

  1. Prawo do bycia wysłuchanym: możesz opowiedzieć o tym, co się wydarzyło, ale możesz też odmówić składania wyjaśnień bez podawania jakiejkolwiek przyczyny.
  2. Prawo do kontaktu z prawnikiem: masz prawo do niezwłocznego kontaktu z adwokatem lub radcą prawnym.
  3. Prawo do zaskarżenia: masz prawo w ciągu 7 dni od zatrzymania złożyć zażalenie do sądu.
  4. Prawo powiadomienia innych o zaistniałej sytuacji: możesz żądać, aby powiadomiono o tym: osobę najbliższą lub inną wskazaną, szkołę lub uczelnię, pracodawcę, dowódcę; powiadomienie odbywa się tylko na wniosek.
  5. Prawo do uzyskania niezbędnej pomocy medycznej: należy o wszelkich dolegliwościach poinformować funkcjonariuszy.

JAKIE OBOWIĄZKI MA ZATRZYMANY?

  1. Poddać się oględzinom ciała i badaniom niepołączonym z naruszeniem ciała.
  2. Pozwolić pobrać odciski palców.
  3. Pozwolić się sfotografować i okazać innym.
  4. Pozwolić na pobranie wymazu ze śluzówki policzków.

A jeśli czynność przeprowadza pracownik służby zdrowia musi poddać się:

  1. Badaniom psychologicznym i psychiatrycznym.
  2. Badaniom połączonym z dokonaniem zabiegów na ciele.

CZYM JEST TYMCZASOWE ARESZTOWANIE?

Tymczasowe aresztowanie jest stosowane jako środek zapobiegawczy, który stanowi odizolowanie osoby od świata zewnętrznego na czas określony (3 miesiące) z możliwością dalszego przedłużenia tego okresu decyzją Sądu.

Przyczyną tymczasowego aresztowania jest to, że organy ścigania przyjmują wysokie prawdopodobieństwo, że doszło do popełnienia przestępstwa, a zastosowanie tymczasowego aresztowania jest konieczne dla zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania.

JAKIE PRAWA PRZYSŁUGUJĄ TYMCZASOWO ARESZTOWANYM?

Tymczasowo aresztowanym przysługuje:

  • Prawo odmowy wyjaśnień lub odmowy odpowiedzi na pytania.
  • Prawo do obrońcy z urzędu lub z wyboru.
  • Prawo zaskarżenia postanowienia o tymczasowym aresztowaniu.
  • Prawo do informacji: treści zarzutów, uzupełnienia i zmiany. zarzutów, kwalifikacji prawnej przestępstwa.
  • Prawo do powiadomienia innych o zaistniałej sytuacji.
  • Prawo do uzyskania pomocy medycznej.

W razie sprzeciwu wobec decyzji sądu o zastosowaniu tymczasowego aresztowania można złożyć zażalenie do sądu w terminie 7 dni. Sąd powinien rozpoznać to zażalenie najpóźniej przed upływem 7 dni od przekazania go Sądowi.

ZASTOSOWANIE INNYCH ŚRODKÓW ZAPOBIEGAWCZYCH (NP. KAUCJA LUB DOZÓR POLICJI)

Istnieje też możliwość starania się o zastosowanie innych środków zapobiegawczych tj. dozoru policji , poręczenia majątkowego, zakazu opuszczania kraju i inne. Sąd powinien rozstrzygnąć taki wniosek w terminie 3 dni, a kolejny taki wniosek można składać dopiero po upływie kolejnych 3 miesięcy.

Stan na dzień: 10 lutego 2019 roku

Foto: pixabay.com

Skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Zwykły wpis

Zarówno Polska, jak i Wielka Brytania przyjęły Europejską Konwencję Praw Człowieka, więc opisane w dzisiejszym wpisie postępowanie może dotyczyć obu państw. Skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka stanowi często ostatnią deskę ratunku dla osób szukających sprawiedliwości, ale należy pamiętać, że nie jest to dodatkowa instancja dla rozpoznania sprawy. Skarżący muszą pamiętać, że ich skarga musi spełniać szereg warunków, aby mogła zostać przyjęta przez Trybunał do rozpoznania.

Według danych statystycznych w 2017 roku Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał 20 wyroków przeciwko Polsce i dotyczyły one:

  • zakazu tortur oraz innego nieludzkiego i poniżającego traktowania (4 sprawy), 
  • prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego (2 sprawy), 
  • prawo do rzetelnego procesu (2 sprawy)
  • prawa do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (3 sprawy), 
  • swobody wypowiedzi (3 sprawy), 
  • prawa do skutecznego środka odwoławczego (1 sprawa).

Ogólnie o Trybunale (ETPCz) i skardze

Europejska Konwencja Praw Człowieka i Podstawowych Wolności jest jednym z wielu międzynarodowych instrumentów, który ma skutecznie służyć ochronie praw i wolności obywateli przed nadużyciami ze strony władzy państwowej. Posługuje się ona dwoma środkami służącymi ochronie tych praw:  

  • skargą państwa 
  • skargą (petycją) indywidualną 

Europejska Konwencja Praw Człowieka chroni od naruszeń w sprawach indywidualnych dotyczących:

  • Prawa do środka odwoławczego w sprawach karnych
  • Odszkodowanie za niesłuszne skazanie
  • Zakaz ponownego sądzenia lub karania
  • Prawo do rzetelnego procesu sądowego
  • Zakaz karania bez podstawy prawnej

Jak działa Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu?

Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu jest właściwy do rozpoznawania wszystkich spraw dotyczących interpretacji i stosowania Konwencji oraz jej Protokołów dodatkowych. Skuteczność skargi indywidualnej zależy od tego, czy dane państwo uznało kompetencje organów Konwencji do rozpatrywania petycji indywidualnej. Rzeczypospolita Polska złożyła stosowną deklarację w tym zakresie i tym samym uznała prawo jednostek do występowania ze skargą indywidualną.

Konwencja zapewnia ochronę, nie tylko obywatelom państw – stron Konwencji, ale także wszystkim osobom znajdującym się pod jurysdykcją tych państw.

Dopuszczenie skargi indywidualnej (także państwowej) do merytorycznego rozstrzygnięcia zależy od spełnienia wielu warunków formalnych:  

  • Skarga może być więc złożona wyłącznie przeciwko państwu;
  • w stosunku do Polski dopuszcza się jedynie skargi dotyczące czynów, decyzji i faktów, które nastąpiły po 30 kwietnia 1993 r. Skarga nie może więc obejmować zdarzeń wcześniejszych,  
  • ze skargą można wystąpić po wykorzystaniu wszystkich dostępnych w kraju środków odwoławczych. W sprawach sądowych należy odwołać się do sądu drugiej instancji. Powinno się w zasadzie podjąć również próbę wniesienia kasacji. W sprawach administracyjnych należy odwołać się do organu administracyjnego drugiej instancji, a następnie wnieść skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W niektórych przypadkach koniecznym może okazać się złażenie skargi do Trybunału Konstytucyjnego. Nie są natomiast wymagane starania o wznowienie postępowania. Zarzuty podniesione w odwołaniu muszą być takie same jak w skardze skierowanej do Trybunatu Europejskiego;  
  • skargę należy wnieść nie później niż przed upływem 6 miesięcy od wydania ostatecznego prawomocnego orzeczenia w sprawie przez sąd lub inny organ (nie będą uwzględniane daty wydania ewentualnych innych decyzji). Przekroczenie terminu powoduje odrzucenie skargi;  
  • ze skargą może wystąpić jedynie osoba pokrzywdzona. Nie są przyjmowane skargi złożone w interesie osoby trzeciej;  
  • skarga nic może być anonimowa;  
  • skarga nie może być identyczna co do meritum ze sprawą rozpatrzoną już wcześniej w Strasburgu lub skargą stanowiącą przedmiot rozstrzygnięcia przez inny międzynarodowy organ;  
  • skarga nie może być rażąco wadliwie uzasadniona;  
  • podstawą jej odrzucenia może stać się również nadużycie prawa do skargi.

Adres korespondencyjny Trybunału

Skargę można sporządzić w języku polskim i należy ją kierować bezpośrednio do Trybunału, na adres jego kancelarii w Strasburgu:

The Registrar

European Court of Human Rights

COUNCIL OF EUROPE, F -67075 STRASBOURG CEDEX, France

Do czasu podjęcia decyzji o dopuszczalności skargi, wnoszący skargę może posługiwać się swoim własnym językiem lub językiem innego państwa-strony Konwencji, które uznało system skarg indywidualnych. Tak więc skarga wniesiona przeciwko państwu polskiemu może być zredagowana w języku polskim. Jednak w dalszym toku postępowania korespondencja będzie przekazywana skarżącemu w którymś z dwóch oficjalnych języków Trybunału, tj. angielskim lub francuskim zgodnie z oświadczeniem skarżącego dotyczącym wyboru języka.

Skarga indywidualna i jej forma

Skarga musi być złożona na piśmie i opatrzona podpisem skarżącego lub jego pełnomocnika. Osoby reprezentujące osobę fizyczną, organizację lub grupę osób zobowiązane są do przedłożenia pełnomocnictwa adwokackiego lub pisemnego upoważnienia. Jakkolwiek nie istnieje żaden formalny obowiązek tego rodzaju, to w interesie skarżącego leży by skarga została napisana przez prawnika, którego pomoc jest z reguły niezbędna w kolejnych etapach postępowania. Nie istnieje co prawda przymus adwokacki, jednak w praktyce rzadko się zdarza by skarżący występował bez adwokata lub innej osoby o kwalifikacjach prawniczych w postępowaniu przed organami Trybunału.

Należy odnotować, iż w późniejszym stadium postępowania przed Trybunałem, brak odpowiednich środków finansowych na pokrycie całości lub części wchodzących w grę kosztów pomocy prawnej może stanowić w danym przypadku podstawę do ubiegania się skarżącego o przyznanie takiej pomocy, pod warunkiem, że jest ona niezbędna dla właściwego prowadzenia sprawy. Sytuacja majątkowa wnoszącego skargę zostanie oceniona na podstawie specjalnej deklaracji poświadczonej przez właściwe organa krajowe. Jednakże pomoc taka nie może być przyznana w momencie składania skargi. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej może zostać uchylona w przypadku gdy ustaną okoliczności, które warunkowały jej przyznanie

Skarga złożona do Trybunału powinna zawierać:  

  • dane personalne skarżącego (imię i nazwisko, datę urodzenia, obywatelstwo, płeć, zajęcie i adres), dane przedstawiciela jeśli występuje, nazwę państwa, przeciwko któremu jest skierowana;  
  • przedmiot skargi (zwięzłe i jasne przedstawienie stanu faktycznego);  
  • wskazanie prawa lub praw zawartych w Konwencji lub Protokołach dodatkowych do niej, których naruszenie zarzuca wnoszący skargę oraz przedstawienie argumentów na poparcie tych zarzutów;  
  • informację o spełnieniu warunków dopuszczalności skargi   (a zwłaszcza wykorzystania krajowych środków prawnych oraz zachowania terminu sześciu miesięcy od podjęcia ostatecznej decyzji w sprawie);
  • oświadczenie dotyczące celu skargi (należy krótko stwierdzić co wnoszący skargę zamierza osiągnąć, wskazać ewentualne zadośćuczynienie, którego chce zażądać);  
  • listę oficjalnych decyzji, które zapadły w sprawie (z podaniem sądów lub innych organów rozstrzygających sprawę oraz dat każdego rozstrzygnięcia), a także krótką informację o treści każdej z nich;  
  • informację, czy zarzuty sformułowane w skardze były przedłożone innym organom międzynarodowym w celu dochodzenia lub rozstrzygnięcia;  
  • wskazanie jednego z dwóch oficjalnych języków Rady Europy – angielskiego lub francuskiego – w którym skarżący chce otrzymać decyzję lub orzeczenie;
  • podpis skarżącego.

Do skargi należy dołączyć kopie wszystkich decyzji i wyroków, które zapadły w sprawie oraz innych dokumentów, które mogą być przydatne w charakterze dowodów. Trybunał nie będzie zwracał tych dokumentów, tak więc w interesie skarżącego leży przedłożenie kopii zamiast oryginałów.

Niespełnienie wymagań dotyczących treści skargi może spowodować odmowę jej zarejestrowania i rozpatrzenia przez Trybunał.

Trybunał udzieli skarżącemu odpowiedzi na wniesioną skargę, przy czym może zwrócić się o dodatkowe informacje, dokumenty lub wyjaśnienia związane ze skargą. Skarżący zostanie poinformowany przez Trybunał w razie stwierdzenia oczywistych przeszkód nie pozwalających na przyjęcie skargi do rozpoznania.

W początkowej fazie całe postępowanie toczy się pisemnie, nie ma więc w ogóle potrzeby osobistego stawiania się w Strasburgu.

Kiedy Trybunał uzna, że istotnie doszło do naruszenia praw określonych w Konwencji, może przyznać od państwa – słuszne zadośćuczynienie i ewentualnie zwrot wydatków poniesionych przez skarżącego na wniesienie sprawy. Nie unieważnia jednak krajowych decyzji, nie uchyla krajowych przepisów prawnych, nie rozstrzyga praw ponownie, ani nie podejmuje interwencji w sprawach skarżących bezpośrednio w organie władzy.

Stan prawny na dzień: 8.02.2019 roku

Foto: pixabay.com

Werbowanie do pracy w Wielkiej Brytanii i zabieranie należnych świadczeń socjalnych, czyli handel ludźmi

Zwykły wpis

W ostatnich dniach media donoszą o zatrzymaniach podejrzanych o przestępstwo handlu polskimi obywatelami, zmuszania ich do niewolniczej pracy w Wielkiej Brytanii i zabierania im należnych świadczeń socjalnych.

Handel ludźmi stanowi współczesne niewolnictwo.

Powszechna Deklaracja Praw Człowieka stwierdza, że,  „Nie wolno nikogo czynić niewolnikiem ani nakładać na nikogo służebności; niewolnictwo i handel niewolnikami są zakazane we wszystkich swych postaciach.

Wśród form handlu ludźmi wymienia się:

  • handel tanią siłą roboczą – ofiary nie dostają wynagrodzenia lub otrzymują niższe niż inni lub poniżej ustalonych przepisami limitów w danym kraju, a ich pobyt w tym kraju często jest nielegalny;
  • handel dziećmi w celu wykorzystania dzieci jako tania siła robocza albo w celach seksualnych;
  • nielegalne adopcje
  • handel kobietami – wyjazd w celu podjęcia pracy, a w rzeczywistości kobiety są zmuszane do prostytucji;
  • handel narządami – sprzedaż narządów potrzebnych do przeszczepów.

Handel ludźmi a prawo

Zgodnie z obowiązującą od 2015 roku w Wielkiej Brytanii Modern Slavery Act za tego rodzaju przestępstwo grozi kara dożywotniego pozbawienia wolności, a w Polsce taki czyn zagrożony jest karą od 3 do 5 lat pozbawienia wolności.

Art. 189a§ 1. Kto dopuszcza się handlu ludźmi, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 3.

§ 2. Kto czyni przygotowania do popełnienia przestępstwa określonego w § 1, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

W zależności od okoliczności sprawy, określony czyn może odpowiadać jeszcze innym kwalifikacjom prawnym, które przewidują inne zagrożenie karą.

Co może zrobić ofiara lub świadek handlu ludźmi?

Zarówno w Polsce, jak i w Wielkiej Brytanii pomoc można uzyskać szybko.

W Polsce w celu uzyskania wsparcia należy kontaktować się z numerem telefonu zaufania dla ofiar i świadków handlu ludźmi: 22 628 99 99

W Wielkiej Brytanii numer Infolinii to 0800 0121 700

Pierwszym i najważniejszym krokiem, jaki powinna podjąć osoba, będąca ofiarą handlu ludźmi jest zgłoszenie się na policję, do straży granicznej lub bezpośrednio do organizacji pozarządowej udzielającej pomocy ofiarom handlu ludźmi (w Polsce np. Fundacja La Strada, https://www.strada.org.pl).

Zgłoszenie się do odpowiedniej instytucji pozwoli na podjęcie odpowiednich działań skierowanych na zapewnienie bezpieczeństwa, wsparcia i schronienia. Kontakt z policją lub z przedstawicielami straży granicznej pozwoli na udzielenie ofierze pomocy zgodnie z zasadami „Programu wsparcia i ochrony ofiary/świadka handlu ludźmi”.

Ofiary handlu ludźmi mają możliwość skorzystać z pomocy Krajowego Centrum Interwencyjno-Konsultacyjnego prowadzonego przez organizacje pozarządowe.

W Wielkiej Brytanii ofiara handlu ludźmi może uzyskać wszechstronną pomoc, w tym prawną i psychologiczną, a w szczególności:

  • pomoc w znalezieniu miejsca zamieszkania;
  • pomoc w uzyskaniu pomocy medycznej;
  • pomoc psychologa i tłumacza;
  • pomoc prawną.

Warto pamiętać, że jedno zgłoszenie może uratować wielu ludzi.

Stan na dzień: 5 lutego 2019 roku

Brytyjski parlament: Izba Gmin i Izba Lordów

Zwykły wpis
Foto: UK government – https://civilservicelocal.blog.gov.uk

Brytyjski parlament składa się Izby Gmin i Izby Lordów, a na jego czele stoi monarcha.

Izba Gmin

Izba Gmin (ang. House of Commons) to niższa izba brytyjskiego parlamentu. W jej skład wchodzi 650 deputowanych (MPs, czyli Members of Parliament), którzy wybierani są w wyborach powszechnych.

Wybory do Izby Gmin

Kadencja Izby Gmin trwa 5 lat i wybory odbywają się w pierwszy czwartek maja. Wielka Brytania podzielona jest na okręgi jednomandatowe.

Ostatnie wybory do Izby Gmin odbyły się 8 czerwca 2017 roku.

Obecnie większość parlamentarną w Izbie Gmin posiada Partia Konserwatywna (317), następnie Partia Pracy (262), Szkocka Partia Narodowa (35), Liberalni Demokraci (12), Demokratyczna Partia Unionistyczna (10).

Prawo głosu

Prawo do głosowania mają obywatele Wielkiej Brytanii, którzy ukończyli 18 lat, stale mieszkają na terenie Wielkiej Brytanii i nie zostali skazani wyrokiem sądowym. Prawo głosu przysługuje Irlandczykom, o ile mieszkają na terenie Zjednoczonego Królestwa. Prawo głosu posiada również monarcha brytyjski, czyli aktualnie Królowa Elżbieta.

Sala zielona w Pałacu Westministerskim

„Miejscem posiedzeń parlamentu jest Pałac Westminsterski w Londynie. Izba Gmin dekorowana jest na zielono i jej wystrój jest raczej skromny w porównaniu do Izby Lordów. Składają się nań dwa rzędy ław przedzielonych pośrodku przejściem. Ze względów historycznych, przejście to ma zawsze szerokość „dwóch i pół długości miecza”. Spiker zajmuje miejsce na końcu sali, członkowie rządu po jego prawej stronie, a opozycja – po lewej. Co ciekawe, nie wszyscy członkowie Izby mieszczą się w niej, gdyż ma ona siedzenia tylko dla 437 parlamentarzystów, podczas gdy wszystkich jest 650”.

Porównując Izbę Gmin do Polski, to jest ona odpowiednikiem polskiego Sejmu, a funkcję Marszałka Sejmu w przypadku Izby Gmin pełni Speaker, który przed objęciem funkcji musi zrzec się przynależności do partii (wymóg bezpartyjności).

Rząd

Rząd i Premier powoływani są przez monarchę. W brytyjskim parlamencie funkcjonuje też stanowisko Lidera Opozycji, który otrzymuje uposażenie państwowe (1/2 uposażenia premiera).

Izba Lordów

Izba Lordów (ang. House of Lords) to wyższa izba parlamentu. Izba Lordów spotyka się również w Pałacu Westministerskim, w sali czerwonej. Obecnie liczy 800 członków. Nie odbywają się powszechne wybory do Izby Lordów.

Wśród członków Izby Lordów wyróżnia się:

  • Lordów duchownych – obecnie jest ich 26
  • Lordów dziedzicznych – (92) z tytułami szlacheckimi, w tym lord wielki szambelan i lord marszałek. Wcześniej było ich ponad 700.
  • Lordów dożywotnich– (618) osoby powołane przez monarchę na wniosek premiera, osoby zasłużone dla Wielkiej Brytanii, byli premierzy i speakerzy.

Izba Lordów ma ograniczone możliwości ustawodawcze. Posiada prawo opiniowania ustaw, zgłaszania projektów i wstrzymania prac nad ustawami na okres do 1 roku.

Od lat jej funkcjonowanie budzi kontrowersje.

Stan na dzień: 16 stycznia 2019 roku

Co wiemy o skutkach Brexitu dla Polaków? Status osoby osiedlonej – procedura „EU Settlement Scheme”

Zwykły wpis
Foto: http://www.gov.uk

W dniu dzisiejszym tj. 15 stycznia 2019 roku czeka nas głosowanie w brytyjskiej Izbie Gmin ws. Brexitu. Bardzo prawdopodobne, że nie dojdzie do przyjęcia porozumienia i Wielka Brytania stanie przed wyzaniem w postaci scenariusza „no deal”, czyli wyjścia z UE bez porozumienia.

Co ustalenia ws. Brexitu oznaczają dla Polaków mieszkających w Wielkiej Brytanii?

Przy aktualnych założeniach dot. Brexitu, sytuacja Polaków, którzy już teraz mieszkają, pracują lub uczą się w Wielkiej Brytanii niewiele się zmieni. Ale po formalnym wyjściu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej, Polacy oraz inni obcokrajowcy z UE przyjeżdżający na Wyspy będą traktowani jak teraz obywatele państw spoza UE.

Jak wszyscy wiemy w Unii Europejskiej obowiązują 4 swobody przepływu osób, kapitału, towarów i usług. Od 2004 roku od wstąpienia do UE Polacy mogli cieszyć się tymi swobodami. Po Brexicie te zasady zostaną zniesione. Wrócą kontrole na granicach UK-UE, a do wyjazdu trzeba będzie się przygotować pod względem formalnym. Prawdopodobnie nie dojdzie do ustaleń w zakresie konieczności uzyskiwania wiz.

Czym jest „EU Settlement Scheme”?

Procedura Settlement Scheme jest specjalną procedurą, która będzie umożliwiać rejestrację obywateli UE mieszkających w Wielkiej Brytanii, którzy nie są brytyjskimi obywatelami. Pilotażowo została już przeprowadzona od 1 listopada do 21 grudnia 2018 roku.

Rejestracja będzie prosta i dostępna również na urządzeniach mobilnych w formie aplikacji. Aplikacja w systemie Settlment Scheme ruszy 30 marca 2019 roku i zakończy przyjmowanie wniosków 30 czerwca 2021 roku.

Procedura dostępna będzie dla dwóch kategorii osób:

  1. Obcokrajowcy z UE, którzy przebywają w Wielkiej Brytanii co najmniej 5 lat i ta procedura umożliwi im uzyskanie statusu „settled status”, czyli stałego rezydenta;
  2. Obcokrajowcy z UE, którzy mieszkają w Wielkiej Brytanii krócej niż 5 lat i w ramach tej procedury uzyskają status „pre-settled status”, czyli tymczasowego rezydenta;

Jak przebiegać będzie procedura „EU Settlement Scheme”?

Należy wykonać ją w 3 krokach:

  1. Przedłożenie dowodu potwierdzającego tożsamość i narodowość np. paszport;
  2. Przedłożenie potwierdzenia zamieszkiwania na Wyspach np. wyciąg z rachunku bankowego;
  3. Potwierdzić niekaralność;

Pomimo krytyki, przewidziano opłatę za każdy wniosek, która wyniesie 65 funtów dla osób dorosłych i 32,50 funtów dla dzieci w wieku poniżej 16 lat.

Inne zasady będą dotyczyły tzw. przyszłych członków rodzin oraz przyszłych partnerów i małżonków brytyjskich zarejestrowanych już rezydentów.

Nad procedurą Settlement Scheme nadzór sprawować będzie urząd Independent Monitoring Authority (IMA).

Brexit i karalność

Wielka Brytania nie będzie tolerować karanych obcokrajowców i ci nie będą mogli ubiegać się o status osoby osiedlonej. Co więcej będzie im grozić deportacja.

Co się nie zmieni do Brexitu?

Do czasu Brexitu (tj. 31 grudnia 2020 roku) w Wielkiej Brytanii nie zmieni się:

  • bezpłatna i powszechna służba zdrowia,
  • prawa osób uczących się,
  • prawa osób pracujących i prowadzących działalność gospodarczą,
  • prawa do zasiłków, ale tymczasowi rezydenci będą musieli spełnić dodatkowe formalności.

W dniu 31 grudnia 2020 roku Wielka Brytania zakończy proces wychodzenia z Unii Europejskiej, co spowoduje, że od 1 stycznia 2021 roku na terenie Wielkiej Brytanii nie będzie już obowiązywało prawo unijne.

Stan na dzień: 15 stycznia 2019 roku

Dyskryminacja w pracy, mobbing i nierówne traktowanie w Polsce i w Wielkiej Brytanii

Zwykły wpis
Foto: Jaka praca taka płaca, ilustracja przysłowia Franciszka Kostrzewskiego, 1864, domena publiczna, CCO.

Niestety wiele spraw o mobbing i dyskryminację kończy się niepowodzeniem przed polskimi sądami, a to głównie ze względu na nieprawidłowe określenie charakteru sprawy i błędny wybór drogi postępowania. Dlatego warto zapamiętać, że:

  • Dyskryminacja stanowi niczym nieuzasadnione, gorsze traktowanie ze względu na określone w ustawie „cechy prawnie chronione”, a ciężar dowodu w tego rodzaju sprawach spoczywa na pracodawcy (typ kwalifikowany nierównego traktowania);
  • Nierówne trakowanie w zatrudnieniu stanowi zróżnicowanie sytuacji pracowników przy uwzględnieniu niedozwolonego kryterium, kategoria szersza od dyskryminacji;
  • Mobbing stanowi uporczywe i długotrwałe niesprawiedliwe traktowanie bez powiązania z „cechami prawnie chronionymi”, a ofiara mobbingu musi udowodnić, że do niego doszło;

Jako dyskryminację określa się również:

1) działanie polegające na zachęcaniu innej osoby do naruszenia zasady równego traktowania w zatrudnieniu lub nakazaniu jej naruszenia tej zasady;

2) niepożądane zachowanie, którego celem lub skutkiem jest naruszenie godności pracownika i stworzenie wobec niego zastraszającej, wrogiej, poniżającej, upokarzającej lub uwłaczającej atmosfery (molestowanie).

Zachowaniem dyskryminującym w zatrudnieniu jest w szczególności art. 18 (3b) Kodeksu pracy:

  • odmowa nawiązania lub rozwiązanie stosunku pracy,
  • niekorzystne ukształtowanie wynagrodzenia za pracę lub innych warunków zatrudnienia albo pominięcie przy awansowaniu lub przyznawaniu innych świadczeń związanych z pracą,
  • pominięcie przy typowaniu do udziału w szkoleniach podnoszących kwalifikacje zawodowe.

Jak się bronić przed dyskryminacją w pracy w Polsce?

W razie dyskryminacji można skorzystać z:

  • postępowania mediacyjnego w celu polubownego zakończenia sporu z pracodawcą,
  • pomocy Państwowej Inspekcji Pracy,
  • ostatecznie skierować sprawę na drogę postępowania sądowego po prawidłowym określeniu charakteru sprawy oraz żądań.

Dyskryminacja w pracy w Wielkiej Brytanii

W Wielkiej Brytanii prawo chroni przed dyskryminacją w pracy, w szczególności w zakresie:

  • zwolnienia;
  • warunków zatrudnienia;
  • wypłaty wynagrodzenia i dodatków do wynagrodzenia;
  • możliwości awansu i przeniesienia;
  • szkolenia;
  • rekrutacji;
  • wymiaru czasu pracy.

Niektóre formy dyskryminacji są dozwolone tylko wtedy, gdy są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa pracodawcy np.:

  • szkoła rzymskokatolicka ograniczająca wnioski o przyjęcie uczniów tylko do katolików;
  • zatrudnianie wyłącznie kobiet w ośrodku zdrowia dla muzułmańskich kobiet;

Niepełnosprawność

Zatrudnionej osobie niepełnosprawnej przysługują te same prawa, co innym pracownikom. Pracodawcy powinni również wprowadzić „rozsądne udogodnienia”, aby pomóc niepełnosprawnym pracownikom oraz kandydatom do prac, w tym:

  • formularze aplikacyjne, na przykład formularze w formacie brajlowskim lub audio;
  • testy umiejętności, na przykład dając dodatkowy czas na ukończenie testów;
  • zwolnienia lub zmiany wymiaru czasu pracy;
  • dyscyplina i pretensje;
  • ustalenia dotyczące rozmów, takie jak zapewnienie dostępu dla wózków inwalidzkich, wsparcie dla komunikatorów;
  • upewnienie się, że miejsce pracy ma odpowiednie zaplecze i sprzęt dla pracowników niepełnosprawnych lub osoby, którym zaproponowano pracę;
  • możliwości awansu, transferu i szkolenia;
  • warunki zatrudnienia, w tym płacy;
  • świadczenia związane z pracą, takie jak dostęp do obiektów rekreacyjnych lub gastronomicznych.

Co można zrobić w przypadku dyskryminacji?

Jeśli jesteś dyskryminowany w pracy, to powinienieś wiedzieć, że istnieją przewidziane przez prawo sposoby radzenia sobie z tym problemem.

Pracodawcy muszą przestrzegać przepisów dotyczących zapobiegania dyskryminacji w miejscu pracy.

Inne rodzaje niesprawiedliwego traktowania w zakresie stosunku pracy

Ochrona przysługuje również przed niesprawiedliwym traktowaniem z powodu:

  • członkostwo w związkach zawodowych lub wobec osób niebędących członkami takich związków „union trade”;
  • zatrudnienia na czas określony lub w niepełnym wymiarze godzin. 
  • warunki zatrudnienia, w tym płacy;

Co możesz zrobić w razie dyskryminacji w miejscu pracy?

Jeśli uważasz, że zostałeś niesprawiedliwie potraktowany , (dyskryminowany) możesz:

  • złożyć skargę bezpośrednio do osoby, która dopuściła się dyskryminacji lub organizacji, którą ta osoba reprezentuje;
  • skorzystać z pomocy osoby uprawnionej do przeprowadzania postępowania polubownego np. mediatora;
  • złożyć wniosek do sądu lub trybunału odnośnie naruszenia prawa;

Możesz również skontaktować się z Equality Advisory Support Service,aby uzyskać pomoc i poradę.

Obrona przed dyskryminacją w pracy

Pracownicy powinni najpierw porozmawiać z pracodawcą, aby podjąć próbę nieformalnego rozwiązania problem.

Jeśli pracownik nie dojdzie do porozumienia z pracodawcą, powinien  zwrócić się do ACAS, Citizens Advice lub przedstawiciela związku zawodowego (o ile jest jego członkiem) celem uzyskania pomocy w rozwiązaniu sporu.

W sądzie pracy pracownik może ubiegać się o odszkodowanie za dyskryminację.

W sprawach o dyskryminację możliwe jest uzyskanie bezpłatnej pomocy prawnej, ale należy sprawdzić, czy w danej sytuacji zostały spełnione określone warunki.

Stan na dzień: 11 stycznia 2019 roku

DYSKRYMINACJA W POLSCE I W WIELKIEJ BRYTANII

Zwykły wpis

3295a24cef72f30d22ec82a12a1e39f0a6e452623b6cb3cbb91cef4a7a35ba09

Dyskryminacja w Polsce

Dyskryminacja stanowi niczym nieuzasadnione, gorsze traktowanie ze względu na:

płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną.

Dyskryminacja może być również pozytywna np. w przypadku miejsc parkingowych dla osób niepełnosprawnych.

Ochrona przed dyskryminacją przysługuje na podstawie przepisów Konstytucji RP, umów międzynarodowych i innych ustaw, w tym kodeksu cywilnego oraz kodeksu pracy.

Postępowanie sądowe w sprawach o dyskryminację w Polsce

Ofiara zachowania dyskryminującego może podjąć odpowiednie działania celem:

  • ścigania sprawcy dyskryminacji w drodze postępowania karnego;
  • dochodzenia stosownego odszkodowania na drodze postępowania cywilnego w oparciu o przepisy ustaw np. kodeksu cywilnego lub kodeksu pracy.

UWAGA!!! Osoby, które doświadczyły dyskryminacji mogą uzyskać specjalistyczną pomoc psychologiczną i prawną (w tym bezpłatną) od różnych organizacji pozarządowych, które walczą z dyskryminacją np. od Polskiego Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego, Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka czy Kampanii Przeciw Homofobii.

Dyskryminacja w Wielkiej Brytanii

zrzut ekranu 2019-01-10 o 16.14.28

Według statystyk brytyjskiego Trybunału Pracy z lat 2016-2017, w sprawach o dyskryminację ze względu na:

  • płeć zasądzono przeciętne odszkodowanie w wysokości 19 tys. funtów;
  • niepełnosprawność zasądzono przeciętne odszkodowanie w wysokości  prawie 32 tys. funtów;
  • wyznanie zasądzono przeciętne odszkodowanie w wysokości 20 tys. funtów;
  • wiek zasądzono przeciętne odszkodowanie w wysokości 35 tys. funtów.
  • orientację seksualną przeciętne odszkodowanie w wysokości 20 tys. funtów.

Czytaj dalej